دادرسی کیفری زمانی میتواند مظهر عدالت و اعتماد عمومی باشد که قدرت تعقیب و مجازات، همواره در چارچوب قانون و با رعایت حقوق بنیادین انسانها اعمال شود.
۱ دادرسی منصفانه؛ معیار سنجش عدالت قضایی
دادرسی منصفانه صرفاً رعایت چند تشریفات شکلی نیست، بلکه مجموعهای از تضمینهای قانونی است که به طرفین اطمینان میدهد پرونده آنان در فضایی عادلانه، بیطرفانه و مبتنی بر قانون رسیدگی خواهد شد.
۲ سرعت در رسیدگی؛ حق متهم و حق جامعه
یکی از الزامات مهم دادرسی کیفری، جلوگیری از اطاله غیرضروری رسیدگی است. با این حال، سرعت نباید جایگزین دقت شود. مطلوب آن است که رسیدگی کیفری هم سریع و هم دقیق باشد.
۳ بیطرفی مقام قضایی؛ قلب دادرسی عادلانه
بیطرفی قضایی به این معناست که مقام رسیدگیکننده، نه در جایگاه مدافع متهم قرار گیرد و نه در جایگاه مدعی علیه او؛ بلکه وظیفه او کشف حقیقت و اجرای قانون است.
۴ حق دفاع؛ مهمترین ابزار جلوگیری از خطای قضایی
حق دفاع، یکی از اساسیترین حقوق متهم در تمام مراحل رسیدگی کیفری است. این حق شامل امکان ارائه اسناد و مدارک، معرفی ادله، بیان ایرادات و استفاده از وکیل در حدود قانون میشود.
۵ تفهیم روشن اتهام؛ مقدمه دفاع مؤثر
تفهیم اتهام باید به نحوی باشد که متهم بتواند ماهیت اتهام انتسابی و مبنای آن را درک کرده و متناسب با آن دفاع کند. ابهام در اتهام، حق دفاع را به یک حق صرفاً ظاهری تبدیل میکند.
۶ اصل برائت؛ سنگ بنای عدالت کیفری
بر اساس این اصل، صرف شکایت یا گزارش برای مجرم شناختن شخص کافی نیست. مسئولیت اثبات اتهام بر اساس موازین قانونی و ادله معتبر شکل میگیرد.
